ทรัพยากรทางธรรมชาติ

ทรัพยากรป่าไม้

จังหวัด ชุมพร มีพื้นที่ป่าครอบคลุมทุกอำเภอของจังหวัด แต่จะมีความหนาแน่นทางด้านทิศตะวันตกของพื้นที่จังหวัด โดยมีพื้นที่ทั้งหมดจำนวน 2,082,298 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 55.046 ของพื้นที่จังหวัด ในขณะที่พื้นที่ทางการเกษตรกลับเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 38.19 ในปี 2531 เป็นร้อยละ 54.04 ในปี 2544 สำหรับประเภทป่าในจังหวัดชุมพร จัดเป็นประเภทไม้ผลัดใบ ซึ่งจำแนกเป็น 3 ชนิด ตามลักษณะของสภาพป่าที่แตกต่างกัน ประกอบด้วย ป่าดิบชื้น ป่าชายเลน และป่าพรุ

พื้นที่ป่าทั้ง 3 ชนิด สามารถจำแนกป่าในจังหวัดชุมพร ได้ดังนี้

  • ป่าสงวนแห่งชาติ จังหวัดชุมพรมีพื้นที่ป่าไม้ที่ประกาศเป็นเขตป่าสงวนแห่งชาติ จำนวน 26 ป่ามีเนื้อที่ ี่รวมทั้งสิ้น 1,943,176.50 ไร่ แต่ปัจจุบันเหลือเพียง 25 ป่า และมีการยกเลิกไปแล้ว 1 ป่า คงเหลือเนื้อที่ี่เพียง 1,941,426.50 ไร่ ในจำนวนนี้เป็นป่าบกจำนวน 17 ป่า ป่าชายเลนจำนวน 5 ป่า ป่าพรุจำนวน 3 ป่า
  • เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า จังหวัดชุมพรมีพื้นป่าที่จัดเป็นเขตรักษาพันธ์สัตว์จำนวน 4 แห่ง และได้ประกาศ ในราชกิจจานุเบกษาแล้วทั้ง 4 แห่ง
  • อุทยานแห่งชาติ พื้นที่กรมป่าไม้กำหนดให้จัดเป็นอุทยานแห่งชาติในเขตพื้นที่จังหวัดชุมพร มี 2 แห่ง
  • วนอุทยาน จังหวัดชุมพรมีวนอุทยานจำนวน 1 แห่ง
ทรัพยากรดิน และที่ดิน

เนื่องจากลักษณะทางกายภาพของพื้นที่ภาคใต้ตอนบนมีลักษณะที่หลากหลาย อันประกอบไปด้วย ภูเขา แหล่งน้ำ ชายฝั่งทะเล และฝั่งทะเลที่มีน้ำท่วมถึง จึงก่อให้เกิดลักษณะดินประเภทต่างๆ โดยทั่วไปประเภทดิน ในภาคใต้ตอนบนมักเป็นดินประเภทดินทรายและดินตะกอนที่ค่อนข้างเป็นกรด ซึ่งมีความอุดมสมบูรณ์ปาน กลางถึงค่อนข้างต่ำ ส่วนดินบริเวณชายฝั่งส่วนใหญ่เป็นดินที่เกิดจากการผุพัง สลายตัวอยู่ที่ของวัสดุตกค้างและดินดาน และบริเวณที่มีน้ำทะเลท่วมถึงอยู่สม่ำเสมอ เนื้อดินจะเป็นประเภทดินเลนซึ่งมีการระบายน้ำเร็วถึงเร็วมาก

ลักษณะ ดินที่พบของจังหวัดชุมพร แบ่งออกเป็นหน่วยใหญ่ๆได้ 29 หน่วยดิน โดยปะปนกันไปในแต่ละพื้นที่จากลักษณะของดินทั้งหมด สามารถแบ่งตามประเภทของดินได้ 6 กลุ่มดังนี้ คือ

1. กลุ่มพื้นที่ดินเค็มชายฝั่งทะเล

ครอบคลุมพื้นที่ร้อยละ 5 ของพื้นที่ทั้งหมดของจังหวัด

2. กลุ่มดินตื้น

ครอบคลุมพื้นที่ร้อยละ 30 ของพื้นที่ทั้งหมดของจังหวัด

3. กลุ่มดินทราย

ครอบคลุมพื้นที่ร้อยละ 5 ของพื้นที่ทั้งหมดของจังหวัด

4. กลุ่มดินภูเขา

ครอบคลุมพื้นที่ร้อยละ 15 ของพื้นที่ทั้งหมดของจังหวัด

5. พื้นที่ภูเขา

ครอบคลุมพื้นที่ร้อยละ 35 ของพื้นที่ทั้งหมดของจังหวัด

6. กลุ่มดินนา

ครอบคลุมพื้นที่ร้อยละ 10 ของพื้นที่ทั้งหมดของจังหวัด

เมื่อพิจารณาลักษณะสภาพดินของจังหวัดชุมพรโดยรวมแล้ว บริเวณด้านตะวันตกของจังหวัด ลักษณะดิน จะเป็นพื้นที่ภูเขา บริเวณตอนกลางของจังหวัดลักษณะดินจะเป็นดินตื้นและดินนา ซึ่งเหมาะแก่การเกษตรกรรม ส่วนด้านตะวันออกของจังหวัด ลักษณะดินจะเป็นดินทราย ดินเค็ม ชายฝั่งทะเล และดินภูเขารวมทั้งดินพื้นที่ภูเขาเป็นบางส่วนด้วย

จากการสำรวจโดยภาพถ่ายจากดาวเทียม พื้นที่ทั้งจังหวัด 3,756,778 ไร่ จำแนกพื้นที่ทางการเกษตร 2,039,816 ไร่ (ร้อยละ 45.9) พื้นที่ป่าไม้ 658,125 ไร่ (ร้อยละ 20.4) และพื้นที่ไม่ได้จำแนก 1,058,837 ไร่ (ร้อยละ 30.6)