อำเภอพะโต๊ะ

คำขวัญอำเภอ

ดินแดนภูเขาเขียว เที่ยวล่องแพ แลหมอกปก น้ำตกงาม ลือนามผลไม้

ที่อยู่ที่ว่าการอำเภอ

ถนนราชกรูด-หลังสวน หมู่ที่ 8 ต.พะโต๊ะ อ.พะโต๊ะ จ.ชุมพร 86180

หมายเลขโทรศัพท์

0-7753-9040

หมายเลขโทรสาร

0-7753-9040
ประวัติความเป็นมา

อำเภอพะโต๊ะเป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดชุมพรที่มีประวัติศาสตร์ความเป็นมาที่ยาวนานซึ่งปรากฏในหลักฐานจดหมายเหตุตั้งแต่สมัยอาณาจักรศรีวิชัยที่มีความเจริญรุ่งเรืองในอดีต ในปี พ.ศ. 1766 โดยเมืองพะโต๊ะมีชื่อว่า “เมืองปะตา”ที่แปลว่า ตกหรือเหว ซึ่งเป็นเพราะลักษณะภูมิประเทศของอำเภอพะโต๊ะที่มีเทือเขาสลับซับซ้อนสลับกับที่ราบลุ่มแม่น้ำและที่ราบเชิงเขา

ครั้นในสมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานีในช่วงตอนปลายก่อนเสียกรุงครั้งที่ 2 ได้มีกองกำลังทหารพม่าจำนวนหนึ่งผ่านอำเภอพะโต๊ะเพื่อไปอำเภอหลังสวนและได้มีชาวพะโต๊ะได้จัดกำลังในการต่อสู้กับกองทัพทหารพม่าขึ้นที่เชี่ยวค่ายริมแม่น้ำหลังสวน แต่ด้วยกองกำลังทหารพม่าที่มีเชื้อสายกุลาเป็นแกนนำซึ่งมีคุณลักษณะที่มีความแข็งแกร่งและอดทนสามารถเอาชนะชาวบ้านอำเภอพะโต๊ะและผ่านไปได้

ในยุครัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ปีพุทธศักราช 2399พระยาจรูญราชโภคากร (คอซิมเต็ก ณ ระนอง) ได้เป็นเจ้าเมืองหลังสวนจึงได้ยกฐานะบ้านพะโต๊ตะวันออกเป็นหัวเมืองใย โดยให้ขุนภักดีราษฎร์(ใย ภักดี) เป็นเจ้าเมือง รวมทั้งยกฐานะบ้านพะโต๊ะตะวันตกเป็นเมืองทอย ซึ่งหัวเมืองทั้งสองมีหน้าที่ส่งอากรเมืองหลังสวนเป็นประจำทุกปี โดยหัวเมืองใย(บ้านพะโต๊ตะวันออก)และหัวเมืองทอย(บ้านพะโต๊ะตะวันตก)มีหน้าที่ในการปกครองดูแลทุกข์สุขของประชาชนและควบคุมดูแลทั้งคดีแพ่งและคดีอาญาที่เกิดขึ้นในท้องที่ และในปี พ.ศ.2422 ได้มีการทำเหมืองแร่ดีบุกขึ้นที่บ้านปากทรงมีการนำคนจีนเป็นจำนวนมากเข้ามาทำเหมืองแร่ จึงทำให้อำเภอพะโต๊ะกลายเป็นพื้นที่ที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจ

ในปี พ.ศ.2460 กระทรวงมหาดไทยได้พิจารณาว่าเมืองพะโต๊ะเป็นท้องที่ที่มีชุมชนหนาแน่น มีการประกอบอาชีพที่มีหลัดฐานมั่นคง จึงประกาศยกท้องที่ขึ้นเป็นอำเภอตามพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พระพุทธศักราช 2457 เรียกว่า อำเภอพะโต๊ะขึ้นการปกครองกับจังหวัดหลังสวนโดยมีหลวงแพ่งศุภกรเป็นนายอำเภอคนแรก มีการแบ่งการปกครองออกเป็น 4 ตำบล ได้แก่ ตำบลพะโต๊ะตะวันออก ตำบลพะโต๊ะตะวันตก ตำบลปังหวาน ตำบลปากทรง

ในปี พ.ศ.2480 ได้เกิดโรคระบาดไข้น้ำขึ้นทำให้คร่าชีวิตประชาชนอำเภอพะโต๊ะเป็นจำนวนมาก และประชาชนได้อพยพไปทำมาหากินในท้องที่อื่นเป็นจำนวนมาก ซึ่งมีผู้สันนิษฐานว่าน่าจะเป็นอำเภอกะเปอร์และ อำเภอสุขสำราญ จังหวัดระนองในปัจจุบัน จึงเป็นเหตุหนึ่งให้ในวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2485 กระทรวงมหาดไทยพิจารณายุบอำเภอพะโต๊ะเป็นกิ่งอำเภอพะโต๊ะ เนื่องจากมีจำนวนประชากรไม่เข้าหลักเกณฑ์รวมทั้งยุบตำบลพะโต๊ะตะวันออกและตำบลพะโต๊ะตะวันตกเป็นตำบลพะโต๊ะ และได้แต่งตั้งให้นายเขียน สิงขโรทัย เป็นปลัดอำเภอผู้เป็นหัวหน้าประจำกิ่งอำเภอ พะโต๊ะเป็นคนแรกในปี พ.ศ.2506 ได้มีการก่อสร้างถนนสายหลักหลังสวน-ราชกรูด ขึ้นโดยตัดผ่านอำเภอ พะโต๊ะจากอำเภอหลังสวนสู่อำเภอเมือง จังหวัดระนอง และในช่วง ปี พ.ศ.2510 ได้มีการก่อสร้าง โรงจักรไฟฟ้าขึ้นเป็นครั้งแรก มีการจ่ายกระแสไฟฟ้าตั้งแต่เวลา 18.00-24.00 น.ของทุกวันรวมทั้งในปีเดียวกันได้มีการจัดตั้งสำนักงานเกษตรกิ่งอำเภอพะโต๊ะในการดูแลประชาชนด้านการประกอบอาชีพเกษตรกรรมในพื้นที่

ในปี พ.ศ.2525 เป็นช่วงที่พืชผลทางเศรษฐกิจมีราคาดี โดยเฉพาะกาแฟ จึงได้มีราษฎรจากทั่วประเทศอพยพเข้ามาหากินที่กิ่งอำเภอพะโต๊ะเป็นจำนวนมากเพื่อมาตั้งถิ่นฐานทำมาหากิน ด้วยเหตุนี้กิ่งอำเภอพะโต๊ะจึงมีจำนวนประชากรเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว และในวันที่ 19 มิถุนายน 2534 กระทรวงมหาดไทยได้ยกฐานะกิ่งอำเภอพะโต๊ะ เป็นอำเภอพะโต๊ะอีกครั้งหนึ่งหลังจากที่ถูกลดฐานะเป็นกิ่งอำเภอในปี พ.ศ.2485 ตามประกาศราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 108 ฉบับที่ 107 หน้าที่ 29 โดยมีว่าที่ ร้อยตรีชยันต์ นาคเพ็ชร์ เป็นนายอำเภอคนแรก

ภูมิศาสตร์

อำเภอพะโต๊ะเป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดชุมพรในทั้งหมด 8 อำเภอ ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของจังหวัดชุมพร ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 114 กิโลเมตรและห่างจากกรุงเทพมหานครประมาณ 564 กิโลเมตร เดินทางโดยรถยนต์ถนนเพชรเกษม อำเภอพะโต๊ะ มีพื้นที่ทั้งหมด 635,625 ไร่ หรือประมาณ 1,017 ตารางกิโลเมตร คิดเป็นเนื้อที่ร้อยละ 16.95 มีเนื้อที่มากเป็นอันดับ 2 ของจังหวัดชุมพร

ทิศเหนือ

อำเภอละอุ่นจังหวัดระนอง

ทิศใต้

อำเภอท่าชนะ อำเภอไชยาจังหวัดสุราษฎร์ธานี

ทิศตะวันออก

อำเภอหลังสวน อำเภอทุ่งตะโก อำเภอละแม จังหวัดชุมพร

ทิศตะวันตก

อำเภอเมือง อำเภอกะเปอร์จังหวัดระนอง